КІРІСПЕ
Қазіргі заманғы тілтанымда жастар сленгі лингвистикалық зерттеулердің маңызды объектісі ретінде ерекше орын алады. Жастар тілі әлеуметтік-мәдени өзгерістердің айнасы болып табылады және қоғамдағы тілдік инновациялардың негізгі көзі болып саналады. Ағылшын және қазақ тілдеріндегі жастар сленгінің салыстырмалы зерттеуі екі түрлі тілдік жүйелердегі жастардың коммуникативтік мінез-құлқын түсінуге, тілдік креативтіліктің әмбебап және ұлттық ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік береді.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі бірнеше негізгі факторлармен анықталады. Біріншіден, жаһандану және цифрландыру жағдайында жастар тілі үнемі өзгеріп, жаңа сленгизмдермен толығып отырады. Әлеуметтік желілердің, стриминг платформаларының және мессенджерлердің кең таралуы жастар арасында тілдік қарым-қатынастың жаңа форматтарын қалыптастырды. Екіншіден, ағылшын тілінің глобалды статусы оның сленгтік элементтерінің басқа тілдерге, соның ішінде қазақ тіліне белсенді енуіне әкеледі. Үшіншіден, Қазақстандағы көптілділік жағдайында жастар сленгі қазақ, орыс және ағылшын тілдерінің элементтерін біріктіретін күрделі гибридті құрылым болып табылады.
Жастар сленгінің зерттелу дәрежесі туралы айтатын болсақ, бұл мәселе шетелдік және отандық лингвистикада кең қарастырылған. Ағылшын тілінің жастар сленгі E. Partridge, P. Munro, T. Dalzell, V. Adams сияқты ғалымдардың еңбектерінде талданған. Қазақ тілінің жастар сленгі Ә. Қайдар, Р. Сыздық, Ш. Құрманбайұлы, Г. Смағұлова, А. Исина еңбектерінде зерттелген. Салыстырмалы тілтану аспектісінде жастар сленгін зерттеу жұмыстары әлі де жеткіліксіз, бұл осы зерттеудің өзектілігін арттырады.
Зерттеудің мақсаты – ағылшын және қазақ тілдеріндегі жастар сленгінің лингвистикалық ерекшеліктерін салыстырмалы-типологиялық тұрғыдан жан-жақты зерттеу, олардың қалыптасу заңдылықтарын, құрылымдық-семантикалық сипаттарын және қолданыс аясын анықтау.
Зерттеудің мақсатынан туындайтын негізгі міндеттері:
- жастар сленгінің теориялық негіздерін, оның ұғымын және тілдік қызметтерін анықтау;
- ағылшын және қазақ тілдеріндегі жастар сленгінің қалыптасу тарихы мен дамуын салыстырмалы талдау;
- жастар сленгін зерттеудің негізгі бағыттарын және сленг бірліктерінің классификацияларын жүйелеу;
- екі тілдегі жастар сленгінің морфологиялық және семантикалық ерекшеліктерін сипаттау;
- ағылшын және қазақ жастар сленгіндегі лексикалық және фразеологиялық бірліктерді салыстырмалы талдау;
- әлеуметтік желілер мен медиакеңістіктегі жастар сленгінің қолданыс ерекшеліктерін зерттеу.
Зерттеудің объектісі – ағылшын және қазақ тілдеріндегі жастар сленгінің тілдік бірліктері, олардың әлеуметтік желілерде, блогтарда, форумдарда және басқа да цифрлық коммуникация платформаларында қолданылуы.
Зерттеудің предметісі – ағылшын және қазақ тілдеріндегі жастар сленгінің лингвистикалық ерекшеліктері, оның құрылымдық-семантикалық сипаттары, қалыптасу механизмдері және функционалдық аспектілері.
Зерттеудің методологиялық базасы кешенді сипатта болып, бірнеше негізгі компоненттерден тұрады. Теориялық база ретінде әлеуметтік лингвистика, когнитивтік лингвистика, салыстырмалы-типологиялық тілтану, корпустық лингвистика және дискурс-талдау теориялары қолданылды. Зерттеуде келесі әдістер пайдаланылды: сипаттамалық әдіс, салыстырмалы-салғастырмалы әдіс, компоненттік талдау әдісі, контекстуалдық талдау, статистикалық талдау әдістері, корпустық талдау әдістері. Источниковая база ретінде ағылшын және қазақ тілдеріндегі әлеуметтік желілердің (Instagram, TikTok, Twitter/X, ВКонтакте) мәтіндері, жастар блогтары, форумдары, чат-коммуникация үлгілері, жастар бағытындағы онлайн-басылымдар, сондай-ақ жастар сленгінің сөздіктері мен глоссарийлері қызмет етті. Историографиялық база ретінде отандық және шетелдік ғалымдардың сленгология, әлеуметтік лингвистика, жастар тілі мәселелері бойынша монографиялары, диссертациялары және мақалалары қарастырылды.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы келесі жағдайларда көрінеді: алғаш рет ағылшын және қазақ тілдеріндегі жастар сленгінің салыстырмалы-типологиялық сипаттамасы кешенді түрде жүргізілді; екі тілдегі жастар сленгінің морфологиялық және семантикалық моделдері анықталып, олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтары жүйеленді; әлеуметтік желілер мен медиакеңістіктегі жастар сленгінің функционалдық ерекшеліктері алғаш рет салыстырмалы аспектіде зерттелді; цифрлық коммуникация жағдайында жастар сленгінің жаңа тенденциялары мен трансформация процестері анықталды.
Зерттеудің теориялық маңыздылығы оның әлеуметтік лингвистика, салыстырмалы тілтану, жастар тілі теориясы саласындағы білімді толықтыруында, жастар сленгінің лингвистикалық сипатын түсінудің кеңеюінде, сондай-ақ тілдік контакттер мен интерференция мәселелерін зерттеудегі әдіснамалық базаны дамытуда көрінеді.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы оның нәтижелерін тілтану, әлеуметтік лингвистика, салыстырмалы тілтану пәндерін оқытуда, жастар арасындағы тілдік саясатты әзірлеуде, ағылшын және қазақ тілдерінің жастар сленгі бойынша сөздіктер мен оқу құралдарын жасауда, сондай-ақ аудармашылар мен мәдениетаралық коммуникация мамандарын даярлауда қолдануға болады.
Зерттеу жұмысының құрылымы кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Бірінші тарауда жастар сленгінің теориялық негіздері қарастырылады: сленг ұғымы және оның тілдік қызметтері анықталады, ағылшын және қазақ тілдеріндегі жастар сленгінің қалыптасу тарихы мен дамуы сипатталады, сленгті зерттеудің әртүрлі бағыттары мен классификациялары талданады. Екінші тарауда салыстырмалы-лингвистикалық талдау жүргізіледі: екі тілдегі жастар сленгінің морфологиялық және семантикалық сипаттары зерттеледі, лексикалық және фразеологиялық бірліктердің салыстырмалы талдауы беріледі, әлеуметтік желілер мен медиакеңістіктегі қолданыс ерекшеліктері қарастырылады. Қорытындыда зерттеу нәтижелері жинақталып, негізгі тұжырымдар мен практикалық ұсыныстар берілді.
…
